کالای متروکه گمرکی چیست؟ کالایی است که پس از ورود به اماکن گمرکی، در مهلت قانونی برای انجام تشریفات گمرکی و ترخیص آن اقدام نشده باشد. طبق ماده ۲۴ قانون امور گمرکی، مهلت معمول نگهداری کالا در انبارهای گمرکی سه ماه از تاریخ تحویل کالا به انبار است و در صورت وجود شرایط قانونی، امکان تمدید این مهلت حداکثر تا دو ماه دیگر وجود دارد.

متروکه شدن کالا به معنی قاچاق بودن یا ضبط فوری آن نیست. در صورت پایان مهلت قانونی، کالا وارد فرآیند تعیین تکلیف می شود و در نهایت ممکن است به سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی تحویل داده شده و طبق مقررات به فروش برسد. با این حال، تا زمانی که کالا به فروش نرسیده است، در شرایط مقرر قانونی امکان ترخیص آن وجود دارد.

بنابراین اگر کالای شما در گمرک متوقف شده، مهم ترین موضوع، بررسی سریع تاریخ قبض انبار، علت توقف، وضعیت اظهارنامه، مجوزها، ثبت سفارش و مرحله فعلی پرونده است. در این مقاله، فرآیند متروکه شدن کالا، دلایل آن، تفاوت کالای متروکه با کالای ضبطی و قاچاق، امکان ترخیص، هزینه ها و راه های جلوگیری از متروکه شدن را بررسی می کنیم.

کالای متروکه گمرکی چیست؟

کالای متروکه به کالایی گفته می شود که مهلت قانونی نگهداری آن در اماکن گمرکی به پایان رسیده و صاحب کالا در مهلت تعیین شده، برای ترخیص یا تعیین تکلیف آن اقدام نکرده است.

برای مثال، یک واردکننده ممکن است کالایی را از چین وارد کند اما به دلیل نقص مدارک، مشکل ثبت سفارش، تأخیر در تأمین ارز یا دریافت نکردن مجوزهای لازم نتواند کالا را در زمان مقرر ترخیص کند. در صورت ادامه این وضعیت و پایان مهلت قانونی، کالا مشمول مقررات متروکه خواهد شد.

نکته مهم این است که متروکه شدن با قاچاق یا ضبط کالا تفاوت دارد. متروکه شدن در بسیاری از موارد نتیجه پایان مهلت قانونی توقف کالا است، در حالی که ضبط یا قاچاق شدن کالا تابع شرایط و مقررات دیگری است.

مهلت متروکه شدن کالا در گمرک چقدر است؟

مدت عادی نگهداری کالا در اماکن گمرکی سه ماه از تاریخ تحویل کالا به انبار است. در صورت وجود علت موجه، با درخواست کتبی و پرداخت هزینه های مربوط، این مدت می تواند حداکثر تا دو ماه دیگر تمدید شود. بنابراین در حالت معمول، واردکننده باید از همان زمان ورود کالا به انبار، برنامه مشخصی برای انجام تشریفات گمرکی داشته باشد.

البته برای برخی وضعیت های خاص، مانند کالاهایی که در انتظار اعلام نظر قطعی گمرک هستند، مقررات متفاوتی وجود دارد.

چرا کالا در گمرک متروکه می شود؟

متروکه شدن معمولاً نتیجه تأخیر در یکی از مراحل واردات است. مهم ترین دلایل عبارت اند از:

1. نقص مدارک و اسناد : نبود یا ناقص بودن فاکتور، پکینگ لیست، بارنامه، گواهی مبدأ، ترخیصیه و سایر مدارک مورد نیاز می تواند فرآیند اظهار و ترخیص را طولانی کند.
2. مشکل ثبت سفارش : عدم وجود ثبت سفارش معتبر، مغایرت اطلاعات ثبت سفارش با کالا یا مشکلات مربوط به فرآیند واردات می تواند باعث توقف محموله شود.
3. تأخیر در تأمین ارز : گاهی واردکننده کالا را وارد کرده اما به دلیل مشکلات مربوط به تأمین ارز، امکان تکمیل فرآیند ترخیص را ندارد.
4. دریافت نکردن مجوزهای لازم : برخی کالاها مجاز مشروط هستند و ورود آنها نیازمند دریافت مجوز از سازمان های مرتبط است. تأخیر در دریافت این مجوزها می تواند باعث افزایش مدت توقف کالا شود.
5. اختلاف در تعرفه یا ارزش کالا : اختلاف میان صاحب کالا و گمرک درباره کد تعرفه، ارزش گمرکی، ماهیت کالا یا حقوق ورودی نیز ممکن است فرآیند ترخیص را طولانی کند.
6. مشکلات مالی : گاهی واردکننده توان پرداخت حقوق ورودی، هزینه های گمرکی یا انبارداری را ندارد و همین مسئله باعث ادامه توقف کالا می شود.

فرآیند متروکه شدن کالا در گمرک چگونه است؟

متروکه شدن کالا یک فرآیند اداری و قانونی دارد و صرفاً با پایان مهلت توقف، کالا بلافاصله فروخته نمی شود.

• مرحله اول؛ پایان مهلت قانونی  : اگر صاحب کالا در مهلت تعیین شده برای ترخیص اقدام نکند، کالا وارد فرآیند متروکه می شود.
• مرحله دوم؛ شناسایی کالای متروکه : گمرک و مرجع تحویل گیرنده کالا وضعیت محموله هایی را که مهلت قانونی آنها سپری شده بررسی می کنند.
• مرحله سوم؛ تنظیم اسناد مربوط به متروکه : مشخصات کالا، مقدار، ارزش و اطلاعات مربوط به محموله در فرآیند تعیین تکلیف ثبت می شود.
• مرحله چهارم؛ انتقال به سازمان اموال تملیکی : پس از طی تشریفات قانونی، کالا در اختیار سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی قرار می گیرد تا طبق مقررات تعیین تکلیف شود.
• مرحله پنجم؛ فروش یا تعیین تکلیف نهایی : کالا ممکن است طبق ضوابط مربوط به فروش اموال تملیکی به فروش برسد یا در موارد خاص، مشمول مقررات دیگری شود.

بعد از متروکه شدن کالا چه اتفاقی می افتد؟

یکی از مهم ترین نکات درباره کالای متروکه این است که متروکه شدن الزاماً به معنی از دست رفتن فوری کالا نیست. اگر کالا هنوز به فروش نرسیده باشد، صاحب کالا می تواند با رعایت مقررات مربوط، انجام تشریفات گمرکی و پرداخت وجوه و هزینه های متعلقه، برای ترخیص آن اقدام کند.

بنابراین اگر متوجه شدید محموله شما متروکه شده است، نباید تصور کنید که پرونده تمام شده است. ابتدا باید مشخص شود کالا در چه مرحله ای قرار دارد و آیا هنوز امکان ترخیص وجود دارد یا خیر. برای آشنایی با نحوه آزادسازی کالا، هزینه‌ ها و مدارک مورد نیاز، مطالعه راهنمای کامل ترخیص کالا از گمرک می‌ تواند به شما در مدیریت بهتر فرآیند واردات کمک کند.

سرنوشت کالای متروکه گمرکی چیست؟

کالای متروکه می تواند چند سرنوشت متفاوت داشته باشد.

• ترخیص توسط صاحب کالا : اگر کالا هنوز فروخته نشده باشد و شرایط قانونی فراهم باشد، صاحب کالا می تواند برای ترخیص آن اقدام کند.
• فروش توسط سازمان اموال تملیکی : در صورت تعیین تکلیف نشدن کالا، فرآیند فروش توسط سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی انجام می شود.
• ضبط کالاهای ممنوع : اگر کالا از نظر قانونی ممنوع باشد، وضعیت آن متفاوت خواهد بود و ممکن است وارد فرآیند ضبط شود.
• تعیین تکلیف کالاهای فاسدشدنی : کالاهای سریع الفساد یا کالاهایی که نگهداری آنها خطرناک یا پرهزینه است، ممکن است طبق مقررات مربوط، سریع تر تعیین تکلیف شوند.

آیا کالای متروکه قابل ترخیص است؟

بله، در شرایط قانونی امکان ترخیص کالای متروکه وجود دارد. مهم ترین عامل، مرحله ای است که کالا در آن قرار دارد. اگر کالا هنوز توسط سازمان اموال تملیکی به فروش نرسیده باشد، صاحب کالا می تواند با انجام تشریفات مقرر و پرداخت هزینه ها و وجوه مربوط، امکان ترخیص را بررسی کند.

به همین دلیل، در چنین پرونده ای اولین اقدام نباید مراجعه پراکنده به سازمان های مختلف باشد؛ بلکه ابتدا باید وضعیت دقیق محموله و مرحله قانونی آن مشخص شود.

تفاوت کالای متروکه با کالای قاچاق و ضبطی

یکی از اشتباهات رایج این است که کالای متروکه، کالای ضبطی و کالای قاچاق یکسان در نظر گرفته شوند.

پس هر کالای متروکه، قاچاق نیست و صرف پایان مهلت توقف، به تنهایی به معنای قاچاق بودن کالا نیست.

هزینه کالای متروکه گمرکی شامل چیست؟

هرچه کالا مدت بیشتری در انبار باقی بماند، هزینه های مربوط نیز می تواند افزایش پیدا کند. مهم ترین هزینه های قابل بررسی عبارت اند از:

• هزینه انبارداری
• هزینه تخلیه و بارگیری
• حقوق ورودی
• هزینه خدمات گمرکی
• هزینه کارشناسی و آزمایش در صورت نیاز
• هزینه حمل و جابه جایی
• هزینه دریافت مجوزهای مورد نیاز
• سایر هزینه های مرتبط با تعیین تکلیف کالا

بنابراین هنگام تصمیم گیری درباره ترخیص کالای متروکه، نباید فقط حقوق ورودی را محاسبه کرد؛ بلکه باید هزینه نهایی ترخیص در برابر ارزش واقعی کالا بررسی شود.

برای ترخیص کالای متروکه چه مدارکی لازم است؟

مدارک دقیق بسته به نوع کالا و وضعیت پرونده متفاوت است، اما معمولاً بررسی این اسناد اهمیت دارد:

• قبض انبار : برای بررسی مشخصات محموله و تاریخ تحویل کالا به انبار.
• بارنامه : برای شناسایی اطلاعات حمل و محموله.
• فاکتور و پکینگ لیست : برای بررسی ارزش، تعداد و مشخصات کالا.
• ثبت سفارش : در مواردی که ورود کالا به ثبت سفارش نیاز داشته باشد.
• ترخیصیه : برای انجام فرآیند تحویل و ترخیص کالا.
• مجوزهای قانونی : برای کالاهای مشروط یا کالاهایی که نیازمند تأیید سازمان های تخصصی هستند.
• اسناد هویتی و مالکیت : بسته به پرونده ممکن است مدارک تکمیلی دیگری نیز مورد نیاز باشد.

چگونه از متروکه شدن کالا جلوگیری کنیم؟

بهترین راهکار برای جلوگیری از متروکه شدن، برنامه ریزی فرآیند ترخیص قبل از رسیدن کالا به گمرک است. پیش از حمل کالا باید مواردی مانند کد تعرفه، ثبت سفارش، مجوزهای احتمالی، اسناد حمل، ارزش کالا و الزامات گمرکی بررسی شوند. پس از ورود کالا نیز باید تاریخ قبض انبار و مهلت قانونی به صورت مستمر کنترل شود.

یک اشتباه رایج این است که واردکننده منتظر رسیدن کالا می ماند و بعد برای دریافت مجوز یا تکمیل مدارک اقدام می کند. این روش می تواند بخش زیادی از مهلت قانونی را از بین ببرد.

اگر کالای من متروکه شده باشد چه کار کنم؟

اگر کالای شما متروکه شده، این مراحل را در اولویت قرار دهید:

1. وضعیت کالا را مشخص کنید : محل نگهداری و وضعیت فعلی محموله را بررسی کنید.
2. تاریخ قبض انبار را بررسی کنید : این تاریخ برای تشخیص مهلت قانونی اهمیت زیادی دارد.
3. علت متروکه شدن را پیدا کنید : مشخص کنید مشکل از اسناد، ثبت سفارش، مجوز، ارز، پرداخت یا موضوع دیگری بوده است.
4. وضعیت فروش کالا را بررسی کنید : اگر کالا هنوز فروخته نشده باشد، امکان ترخیص آن باید بررسی شود.
5. هزینه ترخیص را محاسبه کنید : هزینه های گمرکی، انبارداری، حمل و سایر هزینه ها را در نظر بگیرید.
6. مسیر قانونی مناسب را انتخاب کنید : پس از مشخص شدن وضعیت پرونده، باید مناسب ترین مسیر برای تعیین تکلیف محموله انتخاب شود.

آیا همه کالاهای متروکه مزایده می شوند؟

فروش و تعیین تکلیف کالا طبق مقررات مربوط به سازمان اموال تملیکی انجام می شود و متروکه شدن با مرحله فروش یکسان نیست.

آیا می توان قبل از متروکه شدن مهلت بیشتری گرفت؟

در صورت وجود شرایط قانونی، ارائه درخواست کتبی و پذیرش علت موجه، امکان تمدید مهلت نگهداری کالا تا سقف مقرر قانونی وجود دارد.

اهمیت شناخت کالاهای متروکه گمرکی

کالای متروکه گمرکی چیست؟ کالایی است که مهلت قانونی نگهداری آن در اماکن گمرکی به پایان رسیده و صاحب کالا در زمان مقرر برای ترخیص یا تعیین تکلیف آن اقدام نکرده است.

با این حال، متروکه شدن کالا به معنی قاچاق یا ضبط فوری آن نیست. فرآیند کلی می تواند از پایان مهلت توقف → ثبت وضعیت متروکه → تعیین تکلیف → انتقال به سازمان اموال تملیکی → فروش یا ترخیص در صورت وجود شرایط قانونی ادامه پیدا کند.

مهم ترین نکته برای واردکنندگان این است که نسبت به وضعیت کالا و تاریخ های قانونی بی تفاوت نباشند. نقص اسناد، تأخیر در ثبت سفارش، دریافت نکردن مجوز، مشکلات ارزی و اختلافات گمرکی می توانند هزینه و زمان ترخیص را افزایش دهند.

تماس با ما 

اگر کالای شما در گمرک متوقف شده یا احتمال می دهید در آستانه متروکه شدن قرار گرفته است، هرچه زودتر وضعیت محموله را بررسی کنید.

کارشناسان اطلس گلوبال می توانند در بررسی فرآیند واردات و ترخیص و انتخاب مسیر مناسب برای تعیین تکلیف محموله در کنار شما باشند. برای بررسی وضعیت کالای خود و دریافت راهکار متناسب با پرونده، با کارشناسان اطلس گلوبال تماس بگیرید.